Evde Deprem Güvenliği: Eşyalar Nasıl Sabitlenir? Oda Oda Rehber

Deprem yaralanmalarının önemli bir bölümü, bina hasar görmese bile ev içinde devrilen dolaplardan, düşen televizyonlardan, kırılan camlardan ve fırlayan eşyalardan kaynaklanır. İyi haber şu ki bu risklerin çoğu, birkaç saatlik çalışma ve düşük maliyetli malzemelerle büyük ölçüde azaltılabilir. Bu rehberde evde deprem güvenliği için eşyaların nasıl sabitleneceğini, oda oda nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve basit ama etkili önlemleri anlatıyoruz.

Kısa cevap: Gardırop, kitaplık ve buzdolabı gibi yüksek eşyaları L köşebent ya da kayışlarla sağlam bir duvara bağlayın, ağır eşyaları alt raflara alın, dolaplara kilit takın ve yatakların üzerine ağır eşya asmayın.

Neden Eşyaları Sabitlemeliyiz?

Deprem sırasında zemin yatay ve düşey yönde hareket eder. Yüksek ve dar mobilyalar, bu hareket karşısında kolayca devrilebilir. Devrilen bir gardırop ya da kitaplık, ağırlığı nedeniyle ciddi yaralanmalara yol açabilir, çıkış yollarını kapatabilir. Raflardaki eşyalar ise fırlayarak kafa ve yüz yaralanmalarına neden olabilir. Ayrıca devrilen eşyalar, deprem sonrası binadan tahliyeyi zorlaştırır.

Eşya sabitleme, deprem hazırlığının en somut ve en etkili adımlarından biridir. Kiracılar da ev sahibiyle konuşarak bu önlemleri rahatlıkla uygulayabilir.

Sabitleme İçin Kullanılan Malzemeler

• L tipi bağlantı elemanları (köşebent): Dolap ve kitaplıkların üst kısmını duvara bağlamak için kullanılır.
• Esnek sabitleme kayışları: Mobilya ile duvar arasında hafif bir hareket payı bırakarak devrilmeyi önler.
• Dübel ve vida: Duvarın türüne (beton, tuğla, alçıpan) uygun dübel seçilmelidir.
• Dolap kapağı kilitleri (çocuk kilitleri): Mutfak ve banyo dolaplarının deprem sırasında açılıp içindekilerin dökülmesini engeller.
• Kaydırmaz pedler ve jel yapıştırıcılar: Küçük dekoratif eşyaların, vazoların ve elektronik cihazların raf üzerinde kaymasını önler.
• Raf kenar çıtaları: Raflardaki eşyaların öne doğru düşmesini engeller.
• Cam güvenlik filmi: Pencere ve camlı mobilyalara uygulanarak kırılan camın etrafa saçılmasını azaltır.

Sabitleme Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Sabitlemenin işe yaraması için bağlantının sağlam bir yüzeye yapılması gerekir. Mobilyayı alçıpan bir bölme duvara bağlamak, deprem sırasında yeterli dayanımı sağlamayabilir; bu durumda bağlantının duvarın arkasındaki taşıyıcı profillere ya da sağlam duvarlara yapılması gerekir. Vidaların mobilyanın sağlam bir bölümüne (üst tabla, yan duvarlar) takılması, ince arkalıklara yapılan bağlantılardan daha güvenlidir.

Duvara delik açarken elektrik ve su tesisatına zarar vermemek için dikkatli olunmalı, gerekirse bir ustadan destek alınmalıdır. Duvarın türünden emin değilseniz bir uzmana danışmak en doğrusudur.

Oda Oda Deprem Güvenliği

Yatak odası

Günün yaklaşık üçte birini yatakta geçirdiğimiz için yatak odası en kritik odalardan biridir.

• Yatağı pencerenin hemen altına ya da devrilebilecek bir gardırobun yanına yerleştirmeyin.
• Yatağın üzerindeki duvara ağır tablo, ayna ya da raf asmayın.
• Gardırop ve şifonyerleri duvara sabitleyin.
• Komodinin üzerinde el feneri ve yatağın yanında kapalı bir ayakkabı bulundurun.

Oturma odası

• Kitaplık, vitrin ve televizyon ünitelerini duvara sabitleyin.
• Televizyonu duvara monte edin ya da kayışla ünitesine bağlayın.
• Ağır ve kırılabilir eşyaları üst raflar yerine alt raflara yerleştirin.
• Koltukların üzerindeki duvarlara ağır çerçeveler asmaktan kaçının.
• Avizelerin ve sarkıt lambaların tavana sağlam bir şekilde bağlandığından emin olun.

Mutfak

• Üst dolapların kapaklarına kilit takarak deprem sırasında açılmalarını önleyin.
• Ağır tencere, tabak ve cam kavanozları alt dolaplarda saklayın.
• Buzdolabını kayış ile duvara sabitleyin; büyük buzdolapları da devrilebilir.
• Ocak ve fırının bağlantılarının sağlam olduğundan, doğal gaz hortumlarının esnek ve uygun nitelikte olduğundan emin olun.

Banyo

• Aynalı dolapları ve rafları sağlam şekilde duvara bağlayın.
• Cam şişeleri ve kırılabilir ürünleri alt raflarda saklayın.
• Termosifon ya da şofben gibi cihazların sabitlenmesini kontrol edin; devrilmeleri hem su hem gaz kaçağı riskine yol açabilir.

Çocuk odası

• Ranza ve yatakları pencere ve ağır mobilyalardan uzak tutun.
• Oyuncak raflarını ve dolapları mutlaka duvara sabitleyin; çocuklar tırmanmaya da çalışabilir.
• Yatağın üzerine raf ya da ağır dekorasyon ürünleri asmayın.

Çalışma odası ve ev ofisi

• Bilgisayar ekranlarını kaydırmaz pedlerle ya da kayışlarla sabitleyin.
• Dosya dolaplarının çekmecelerine kilit takın.
• Önemli belgelerin kopyalarını deprem çantasına ve dijital ortama yedekleyin.

Kapı, Koridor ve Çıkış Yolları

Deprem sonrası binadan hızlı ve güvenli çıkabilmek için koridorlar ve kapı önleri boş tutulmalıdır. Kapının önüne ya da koridora yerleştirilen ayakkabılık, dolap ve büyük saksılar devrilerek çıkışı engelleyebilir. Daire kapısının deprem sırasında sıkışabileceği de göz önünde bulundurulmalı; balkon kapısı gibi alternatif çıkış ihtimalleri düşünülmelidir.

Tesisat Güvenliği

• Doğal gaz: Ana vananın yerini ve nasıl kapatılacağını tüm yetişkinler bilmelidir. Deprem sonrası gaz kokusu alınırsa vana kapatılmalı, elektrik düğmelerine dokunulmamalıdır.
• Elektrik: Sigorta kutusunun yeri bilinmeli, ana şalterin nasıl indirileceği öğrenilmelidir.
• Su: Ana su vanasının yeri bilinmeli; boru hasarı durumunda su kesilebilmelidir.

Her Odada Güvenli Nokta Belirleyin

Eşyaları sabitledikten sonra her odada deprem anında kullanılabilecek bir güvenli nokta belirleyin. Bu nokta; sağlam bir masa altı ya da camlardan ve devrilebilecek eşyalardan uzak bir iç duvar kenarı olabilir. Aile bireyleriyle birlikte bu noktaları tek tek gezmek ve “Çök, Kapan, Tutun” hareketini pratik etmek, deprem anında refleks olarak doğru davranmayı sağlar.

Kontrol Listesi

1. Tüm yüksek mobilyalar duvara sabitlendi mi?
2. Yatakların üzerinde ağır eşya kaldı mı?
3. Mutfak dolaplarına kilit takıldı mı?
4. Televizyon ve büyük elektronik cihazlar sabitlendi mi?
5. Ağır eşyalar alt raflara taşındı mı?
6. Koridor ve kapı önleri boş mu?
7. Vana ve şalterlerin yeri herkes tarafından biliniyor mu?
8. Deprem çantası kapının yakınında hazır mı?

Bu basit önlemler, binanızın durumu ne olursa olsun deprem anında yaralanma riskini önemli ölçüde azaltır. Bulunduğunuz bölgedeki son depremleri son depremler listesi üzerinden takip edebilirsiniz.

Balkon, Teras ve Bahçe Güvenliği

Ev içinde alınan önlemler kadar balkon ve terastaki eşyalar da önemlidir. Balkon korkuluğuna asılan saksılar, rafların üzerindeki ağır eşyalar ve sabitlenmemiş klima dış üniteleri deprem sırasında aşağıya düşerek hem sizin hem de sokaktan geçen kişilerin yaralanmasına yol açabilir. Saksıları korkuluk üzerine değil balkon zeminine yerleştirmek, ağır eşyaları balkonda tutmamak ve dış ünitelerin bağlantılarını kontrol ettirmek basit ama etkili önlemlerdir.

Bahçeli evlerde ise duvarlara yaslanmış ağır malzemeler, sabitlenmemiş depolar ve yüksek bahçe duvarları risk oluşturabilir. Özellikle yığma bahçe duvarları deprem sırasında devrilebilir; çocukların bu duvarların yakınında oynamaması önerilir.

Eşya Sabitlemede Sık Yapılan Hatalar

• Mobilyayı yalnızca ince arka panelinden duvara bağlamak.
• Alçıpan duvara uygun olmayan dübellerle sabitleme yapmak.
• Yalnızca büyük mobilyaları sabitleyip raflardaki ağır eşyaları unutmak.
• Sabitleme yaptıktan sonra mobilyanın yerini değiştirip bağlantıyı yenilememek.
• Çocuk odalarındaki küçük ama devrilebilir mobilyaları gözden kaçırmak.

Bu hatalardan kaçınmak, yapılan emeğin deprem anında gerçekten işe yaramasını sağlar.

Ev Değiştirirken ve Tadilatta Deprem Güvenliği

Yeni bir eve taşındığınızda eşyaları yerleştirirken deprem güvenliğini baştan planlamak, sonradan düzenleme yapmaktan çok daha kolaydır. Yatakların ve çalışma masalarının konumunu belirlerken pencerelerden ve ağır mobilyalardan uzak noktaları seçin, yüksek mobilyaları yerleştirdiğiniz gün duvara sabitleyin. Tadilat yaparken de duvarlara gizli bağlantı elemanları eklemek, ileride mobilya sabitlemeyi kolaylaştırır. Tadilat sırasında taşıyıcı elemanlara kesinlikle müdahale edilmemesi gerektiğini unutmayın; duvar kaldırma gibi değişikliklerden önce mutlaka uzman görüşü alınmalıdır.

Ofis ve İş Yerlerinde Eşya Güvenliği

Evde alınan önlemlerin benzerleri iş yerlerinde de uygulanmalıdır. Ofislerdeki yüksek dosya dolapları, kitaplıklar, sunucu kabinleri ve depo rafları duvara ya da zemine sabitlenmelidir. Masa üstündeki monitörler ve ağır cihazlar kaydırmaz pedlerle sabitlenebilir. Depolarda ağır malzemelerin alt raflarda tutulması ve rafların devrilmeye karşı birbirine bağlanması önemlidir. İş yerlerinde çalışanların deprem anında masa altına girebilmesi için masaların altının boş tutulması da basit ama etkili bir önlemdir. İşverenlerin bu konuda düzenli kontroller yapması ve çalışanlarla birlikte tatbikatlar düzenlemesi, iş yeri güvenliğinin bir parçasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Dolaplar duvara nasıl sabitlenir?

L tipi köşebentler ya da esnek sabitleme kayışları ile dolabın üst kısmı, duvarın türüne uygun dübel ve vidalar kullanılarak sağlam bir duvara bağlanır.

Kiracıyım, duvara delik açabilir miyim?

Ev sahibiyle konuşarak izin almanız önerilir. Deprem güvenliği her iki taraf için de önemli olduğundan çoğu ev sahibi bu tür önlemlere olumlu yaklaşır.

Televizyon depremde nasıl sabitlenir?

Duvara monte edilebilir ya da özel kayışlarla ünitesine veya duvara bağlanabilir.

Yatak nereye konmalı?

Pencerelerden, ağır dolaplardan ve üzerine eşya düşebilecek noktalardan uzak bir yere konmalıdır.

Mutfak dolaplarının açılmasını nasıl önlerim?

Dolap kapaklarına çocuk kilidi ya da mandal tipi kilitler takarak deprem sırasında açılmalarını engelleyebilirsiniz.